σημειωματαριο κηπων

Ιουλίου 2, 2013

η ζωή στην πόλη (και η διαφορά)

.

.

.

.

   // τό ιδανικό τής μεταξύ τών υποκειμένων διαφάνειας αρνείται τή διαφορά ή τή βασική ασυμμετρία τών υποκειμένων. Όπως ο χέγκελ αρχικά αποκάλυψε και η ανάλυση τού σαρτρ εμβάθυνε, τά άτομα υπερβαίνουν τό ένα τό άλλο επειδή η υποκειμενικότητα είναι αρνητικότητα. // Τά άλλα άτομα ποτέ δεν αντιλαμβάνονται τόν κόσμο από τή δική μου οπτική, και προκειμένου να βεβαιώσω τήν αντικειμενική σύλληψη τού άλλου για τό σώμα μου, τίς πράξεις και τά λόγια μου, αναμετρώμαι διαρκώς με μια εμπειρία τού εαυτού μου διαφορετική από αυτή που έχω εγώ

   αυτή η αμοιβαία διυποκειμενική υπέρβαση, βεβαίως, καθιστά δυνατό τό μοίρασμα μεταξύ μας, γεγονός που ο σαρτρ πρόσεξε λιγότερο από τόν χέγκελ. Ωστόσο, τό μοίρασμα  δεν συνιστά ποτέ απόλυτα αμοιβαία κατανόηση και ανταποδοτικότητα. Και πέραν τούτου, τό μοίρασμα είναι εύθραυστο. Τήν επόμενη στιγμή ο άλλος μπορεί να εκλάβει τά λόγια μου με διαφορετικό τρόπο απ’ ό,τι εννοούσα ή να επιφέρει στις πράξεις μου συνέπειες που δεν επιδίωκα. Η ίδια διαφορά που καθιστά εφικτό τό μοίρασμα μεταξύ μας, καθιστά επίσης τήν παρανόηση, τήν απόρριψη, τήν απόσυρση και τή σύγκρουση διαρκώς δυνατές συνθήκες τής κοινωνικής ύπαρξης

   // δεν γνωρίζω πάντα τί εννοώ, τί χρειάζομαι, τί θέλω, τί επιθυμώ, επειδή οι σημασίες, οι ανάγκες και οι επιθυμίες δεν αναδύονται από μια πηγή κάποιου διαφανούς εγώ. Συχνά εκφράζω τήν επιθυμία μου με μια χειρονομία ή με τόν τόνο τής φωνής, χωρίς να τό επιδιώκω με αυτό τόν τρόπο. Η συνείδηση, η ομιλία, η εκφραστικότητα είναι δυνατές μόνο αν τό υποκείμενο υπερβαίνει τόν εαυτό του και έτσι είναι αναγκαστικά ανίκανο να τόν κατανοήσει. Όλα τά υποκείμενα έχουν πολλαπλές επιθυμίες, οι οποίες δεν έχουν συνοχή· επιθέτουν στα αντικείμενα στρώσεις νοημάτων χωρίς να έχουν πάντα επίγνωση τής κάθε στρώσης ή τών μεταξύ τους διασυνδέσεων. Συνεπώς, κάθε ατομικό υποκείμενο είναι ένα παιχνίδι τής διαφοράς που δεν μπορεί να κατανοηθεί πλήρως

   // τό ιδανικό τής κοινότητας εκφράζει μια επιθυμία για κοινωνική ακεραιότητα, συμμετρία, ασφάλεια και σταθερή ταυτότητα, η οποία αντικειμενοποιείται επειδή επιβεβαιώνεται από τούς άλλους με σαφή τρόπο. Είναι ένα κατανοητό όνειρο, αλλά εντούτοις όνειρο, και θα υποστηρίξω πως πρόκειται για ένα όνειρο με σοβαρές πολιτικές επιπτώσεις

.

.

   υπονοώ ότι τό ιδανικό τής κοινότητας επικυρώνει και ενισχύει τόν φόβο και τήν αποστροφή που εκδηλώνουν κάποιες κοινωνικές ομάδες προς τούς άλλους

   // οι τάσεις αποκλεισμού, που προκύπτουν από τή θετική αποτίμηση τής κοινότητας, δεν περιορίζονται στους μισαλλόδοξους και στους συντηρητικούς. Πολλές ριζοσπαστικές πολιτικές οργανώσεις θεμελιώνονται στην επιθυμία για κοινότητα. Πολύ συχνά άνθρωποι σε ομάδες, που εργάζονται για τήν κοινωνική αλλαγή, εκλαμβάνουν τήν αμοιβαία φιλία ως στόχο τής ομάδας, και έτσι αυτοκατακρίνονται ως ανεπαρκής ομάδα εφόσον δεν επιτυγχάνουν αυτή τήν αίσθηση τής κοινότητας. Συχνά, μια τέτοια επιθυμία για κοινότητα διοχετεύει τήν ενέργεια μακριά από τούς πολιτικούς στόχους τής ομάδας και, επιπλέον, παράγει μιαν ατμόσφαιρα κλίκας, η οποία περιορίζει τίς ομάδες σε μικρό μέγεθος και απομακρύνει πιθανά μέλη

   // οι εκκλήσεις για κοινότητα είναι συνήθως αντί–αστεακές. Μεγάλο μέρος τής κοινωνιολογικής βιβλιογραφίας προσδιορίζει τή σύγχρονη ιστορία ως μια μετατόπιση από τή διαχειρίσιμη και ασφαλή gemeinschaft, νοσταλγικά ανασυγκροτημένη ως ένας κόσμος χαμένης αυθεντικότητας, προς τήν επικίνδυνη γραφειοκρατικοποιημένη gesellschaft. Πολλοί άλλοι ακολουθούν τόν ρουσσώ στην εξιδανίκευση τής αρχαίας πόλεως και τού κατοίκου τής μεσαιωνικής ελβετικής bürger, ελεεινολογώντας τό εμπόριο, τήν αταξία και τόν ανεξέλεγκτο μαζικό χαρακτήρα τής μοντέρνας πόλης. Καθ’ όλη τή διάρκεια τής μοντέρνας περιόδου, η πόλη έχει κατηγορηθεί συχνά για τό ότι ενσαρκώνει τήν ανηθικότητα, τήν πλαστότητα, τήν αταξία και τόν κίνδυνο – ως τόπος τών προδοτικών συνωμοσιών, τού παράνομου σεξ, τού εγκλήματος, τής παρέκκλισης και τής αρρώστιας. Η τυπική αναπαράσταση τής μοντέρνας πόλης εκφράζει όλες τίς απαξίες τίς οποίες θα εξάλειφε η επανασυγκρότηση τής κοινότητας

   ωστόσο, η αστεακότητα αποτελεί τόν ορίζοντα τής μοντέρνας συνθήκης, για να μην αναφερθούμε στη μεταμοντέρνα

.

.

   με τήν «αστεακή ζωή» εννοώ μια μορφή κοινωνικών σχέσεων τήν οποία ορίζω ως τή συνύπαρξη με ξένους

   // στο ιδανικό τής αστεακής ζωής η ελευθερία οδηγεί στην ομαδική διαφοροποίηση, στο σχηματισμό ομάδων συγγένειας, αλλά αυτή η κοινωνική και χωρική διαφοροποίηση τών ομάδων δεν ενέχει αποκλεισμό. Τό αστεακό ιδεώδες εκφράζει τή διαφορά ως μια παράλληλη ιδιαιτερότητα, η οποία δεν ανάγεται ούτε στην ταυτότητα ούτε στην πλήρη ετερότητα. Σε αυτό τό ιδανικό οι ομάδες δεν βρίσκονται σε σχέσεις συμπερίληψης και αποκλεισμού, αλλά επικαλύπτονται και αναμειγνύονται χωρίς να ομογενοποιούνται. Αν και η αστεακή ζωή, όπως τή βιώνουμε σήμερα, χαρακτηρίζεται από πολλά σύνορα και αποκλεισμούς, η πραγματική μας αστεακή εμπειρία προσφέρει ακόμα νύξεις σχετικά με τό τί είδους διαφοροποίηση χωρίς αποκλεισμό μπορεί να υπάρξει

   // η αστεακή ζωή επίσης αποδίδει στη διαφορά μια υπόσταση ερωτική, με τήν ευρεία έννοια τής έλξης για τόν άλλο, τής ευχαρίστησης τήν οποία προκαλεί η διέγερση που νιώθει κανείς όταν απομακρύνεται από τήν ασφαλή ρουτίνα, για να αναμετρηθεί με τό πρωτόγνωρο, τό παράξενο και τό εκπληκτικό. Η ερωτική διάσταση τής πόλης υπήρξε πάντα μια διάσταση τής τρομακτικότητάς της, καθώς υπάρχει η πιθανότητα κάποιος να χάσει τήν ταυτότητά του και να καταρρεύσει. Αλλά αντλούμε, επίσης, ευχαρίστηση με τό να είμαστε ανοιχτοί και να τρέφουμε τό ενδιαφέρον μας για ανθρώπους που τούς θεωρούμε διαφορετικούς //

   εδώ, η ερωτική έλξη είναι τό ακριβώς αντίθετο από τήν κοινότητα. Στο ιδανικό τής κοινότητας οι άνθρωποι αισθάνονται ότι επιβεβαιώνονται επειδή αυτοί με τούς οποίους μοιράζονται εμπειρίες, αντιλήψεις και στόχους τούς αναγνωρίζουν και αναγνωρίζονται από αυτούς· ο καθένας βλέπει τόν εαυτό του να αντανακλάται στους άλλους. Ωστόσο, υπάρχει ένα άλλο είδος ευχαρίστησης στη συνάντηση με μια υποκειμενικότητα, με ένα σύνολο νοημάτων διαφορετικό και ανοίκειο. Αντλεί κανείς ευχαρίστηση αποστασιοποιούμενος από τόν εαυτό του για να κατανοήσει ότι υπάρχουν άλλα νοήματα, πρακτικές κι αντιλήψεις στην πόλη και ότι μέσω τής αλληλεπίδρασης με τούς άλλους θα μπορούσε να μάθει ή να βιώσει κάτι περισσότερο και διαφορετικό

   ο ερωτισμός τής πόλης προέρχεται επίσης από τήν αισθητική τής υλικής της υπόστασης : τά λαμπερά και χρωματιστά φώτα, τή μεγαλοπρέπεια τών κτιρίων της, τήν παράθεση τής αρχιτεκτονικής τών διαφορετικών χρόνων, ρυθμών και προθέσεων. Ο χώρος τής πόλης προσφέρει απολαύσεις και εκπλήξεις. Σεργιανίζεις στο τετράγωνο ή σε μερικά τετράγωνα και συναντάς μια διαφορετική διάθεση χώρου, ένα νέο παιχνίδι όψης και ήχου, και μια νέα διαδραστική κίνηση. Τό ερωτικό νόημα τής πόλης αναδύεται από τήν κοινωνική αφθονία και τήν αφθονία τών χώρων. Ένας τόπος πολλών τόπων, η πόλη επικαλύπτεται με τόσα πολλά στρώματα και σχέσεις που είναι ακατανόητη. Δεν μπορεί κανείς να τήν «κατακτήσει», δεν μπορεί κανείς να νιώσει σαν να τά ’χει δει όλα, σαν να μην υπάρχει τίποτα καινούργιο και ενδιαφέρον προς εξερεύνηση, κανένας καινούργιος και ενδιαφέρων άνθρωπος να συναντήσει

   στη δημόσια ζωή οι διαφορές παραμένουν αναφομοίωτες // τό δημόσιο είναι ετερογενές, πλουραλιστικό και παιγνιώδες //

 

αποσπάσματα από τό δοκίμιο τής iris marion young «η ζωή στην πόλη και η διαφορά», μεταφρασμένο από τόν δημήτρη λάλλα, δημοσιευμένο στο τεύχος 77 τού περιοδικού «σημειώσεις» που κυκλοφορεί

.

.

.

.

.

.

.

 

Advertisements

4 Σχόλια »

  1. Εξαιρετικό! Ιδιαίτερα οι σκέψεις για τη «συνύπαρξη με ξένους» και για τη «διαφοροποίηση χωρίς αποκλεισμό» ως χαρακτηριστικά της αστεακής ζωής είναι εκπληκτικές. Ακριβώς αυτά τα χαρακτηριστικά της αστεακής ζωής δείχνουν πόσο λανθασμένη είναι η εξιδανίκευση της αρχέγονης κοινότητας.

    Σχόλιο από Παράκελσος — Ιουλίου 3, 2013 @ 5:21 μμ | Απάντηση

    • ασφαλώς σύμφωνοι, Παράκελσε – αυτά μου άρεσαν κυρίως κι εμένα (σε καλωσορίζω στους κήπους, που είναι κηποι πόλης, και όχι αρχέγονης κοινότητας 😉 )

      Σχόλιο από χαρη — Ιουλίου 3, 2013 @ 6:05 μμ | Απάντηση

      • Αγαπητή Χάρη, πήρα το τεύχος των «Σημειώσεων» και διάβασα ολόκληρο το δοκίμιο της Young. Πρόκειται για πολύ σπουδαία δουλειά. Ουσιαστικά, εμπνεέται απ’ τον Ντερριντά για να προτείνει μια πολιτική της διαφοράς, η οποία διαφέρει και απ’ τον κοινοτικό ουτοπισμό και απ’ τον φιλελεύθερο ατομικισμό.

        Σχόλιο από Παράκελσος — Ιουλίου 11, 2013 @ 11:54 πμ | Απάντηση

        • καλημέρα Παράκελσε, σπουδαια δουλειά, χαιρομαι που συμφωνούμε!
          (και επειδή εγώ γιατρέ μου (pun super/intented 🙂 ) δεν είμαι ειδική στον ντεριντά, μού ήταν χρήσιμη η επισήμανση – θενξ – (όπως είδες πάντως ξεκινάει και μ΄έναν μαρκούζε! (αχ αυτοί οι αλγερίνοι – σκέφτομαι και τον άλλον, με τους Βαβύλους του τώρα))
          χαίρομαι που τα λέμε

          Σχόλιο από χαρη — Ιουλίου 11, 2013 @ 1:44 μμ | Απάντηση


RSS feed for comments on this post. TrackBack URI

Σχολιάστε

Εισάγετε τα παρακάτω στοιχεία ή επιλέξτε ένα εικονίδιο για να συνδεθείτε:

Λογότυπο WordPress.com

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό WordPress.com. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Twitter

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Twitter. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Facebook

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Facebook. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Google+

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Google+. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Σύνδεση με %s

Blog στο WordPress.com.

Αρέσει σε %d bloggers: