σημειωματαριο κηπων

Οκτώβριος 24, 2012

κάκτοι στους δρόμους # 3 : τζαίην και τζούλιετ

.
.
.
.
.
.
.
.

   1 κάποτε είχα ακούσει για ένα ανέκδοτο (επί καθεστώτος υπαρκτού) που κυκλοφορούσε μεταξύ μορφωμένων ρώσων (τό «μορφωμένων» εδώ μάλλον περιττό γιατί οι περισσότεροι ρώσοι ως γνωστόν ανέκαθεν αγαπούσαν τό διάβασμα) : «παλιότερα οι άνθρωποι χωρίζονταν σε δύο κατηγορίες, σ’ αυτούς που είχαν διαβάσει τούς «αδελφούς καραμαζώφ» και σ’ αυτούς που δεν τούς είχαν διαβάσει – τώρα οι κατηγορίες γίνανε τρεις : είναι κι αυτοί που τούς μάθανε από τήν τηλεόραση»

   η παρακάτω σπαραξικάρδια εναέρια στιχομυθία, που μαζεύτηκε από δω, μαρτυράει τή συμμετοχή επίσης τού σινεμά στην όλη υπόθεση, μαρτυράει όμως και ότι ο κόσμος μας δεν είναι καν μεγάλος αλλά μάλλον μικρός, και σίγουρα ένας :

.

.

(για να μη νομίζουμε δηλαδή και ότι τά χάλια τής παιδείας είναι όλα δικά μας – εσχάτως
κλίνω μάλιστα χωρίς να ντρέπομαι καθόλου και προς μία γενική θεωρία συνωμοσίας
που λέει ότι οι άνθρωποι στον πλανήτη πρέπει να γίνονται όλο και πιο
άσχετοι
με τήν πραγματική τέχνη – διότι όπως ξέρετε κι εσείς η πραγματική τέχνη
γεννά και προκαλεί
και μυαλό και κρίση)

.
.
.

η βερόνα λοιπόν είναι μια υπέροχη μικρή πόλη (όπου μπορεί κανείς να δει τό (υποτιθέμενο)
μπαλκόνι τής ιουλιέττας, καθώς και χιλιάδες μηνύματα και
τιτιβίσματα
στον τοίχο τής (υποτιθέμενης) πόρτας)

.
.
.
.
.

   2 η θεία τζαίην (τό «θεία» κατά τό θεία κωμωδία και θεία πρόνοια, μολονότι η ίδια υπήρξε εν ζωή κι η αγαπημένη θεία τζαίην για τίς ανηψιές της – στις οποίες διάβαζε τά χειρόγραφα τών έργων της πριν τά στείλει στον εκδότη) έχει υποστεί επίσης μια καταρράκωση εκ μέρους τού σινεμά, και ειλικρινά δεν ξέρω να πω αν η εξαιρετική της δημοφιλία προκάλεσε τήν κινηματογραφική έκρηξη ή η παραχάραξη τού κινηματογράφου τήν εκλαϊκευτική αυτή δημοφιλία : και λέω «εκλαϊκευτική» γιατί μολονότι για μένα (και πολλούς άλλους) η τζαίην ώστιν αποτελεί τή μοναδική σίγουρη σύντροφο τού σαίξπηρ στα αγγλικά γράμματα – είναι επίσης σαν συγγραφέας και μέσα σ’ όλη της τήν τρομαχτική ειρωνεία μια εξαιρετικά σκοτεινή και ενίοτε ζοφερή περίπτωση «θείας» ματιάς προς τά πράγματα

   γι’ αυτό τόν λόγο πιστεύω ότι είναι και πολύ δύσκολο να τή διαβάσει κανείς μεταφρασμένη (μολονότι συνήθως για τήν πεζογραφία έχουμε τό κλισέ ότι μεταφράζεται – τουλάχιστον ευκολότερα από τήν ποίηση) : πιστεύω ακράδαντα ότι η τζαίην ώστιν σχεδόν δεν μεταφράζεται * – και σίγουρα οι μεταφράσεις της στον κινηματογράφο είναι κατά τό μάλλον ή ήττον μια κόλαση – για όσους τήν αγαπούν και τή σέβονται

   εδώ ακούτε (τό βρήκα πριν από δυο–τρεις μήνες εδώ) τήν έκθεση μιας συναφούς άποψης για τή «θεία τζαίην», κι  επιφυλάσσομαι άλλη φορά για πιο αναλυτικά δικά μου :

.

.

η fran lebowitz για τήν τζαίην ώστιν

.

.

«δεν νομίζω ότι είναι δημοφιλής για τούς σωστούς λόγους, αντιθέτως νομίζω ότι οφείλει τή δημοφιλία της σε λάθος λόγους – για να πω τήν αλήθεια ίσως να μην είναι και δυνατόν να είσαι δημοφιλής για τούς σωστούς λόγους – ξέρετε αν οι λόγοι σου είναι σωστοί, μάλλον δεν υπάρχει περίπτωση να γίνεις δημοφιλής»  

«η τζαίην ώστιν έχει πραγματική ειρωνεία … είναι αληθινά είρων … και δεν είναι αμερικάνικη στάση αυτή διότι τής λείπει η αισιοδοξία – στην πραγματικότητα μάλιστα αποτελεί τό αντίθετο τής αισιοδοξίας»

.

.

.

.

.

.

* και δεν εννοώ καθόλου ότι πρέπει να ξέρει κανείς καλά αγγλικά για να τή διαβάσει : ακόμα και πολλές άγνωστες λέξεις να έχει μπουσουλώντας πάνω στο κείμενό της θα καταλάβει πολύ περισσότερα πράγματα μυρίζοντας να πούμε τό γενικό μήκος τών παραγράφων και τή σύνταξη τών σκέψεων, απ’ ό,τι διαβάζοντας μια ελληνική μετάφραση η οποία – μολονότι έχουν γραφτεί και μελέτες περί τού πώς στα έργα της δεν έχει η ίδια πει ποτέ τή λέξη ψυχή – ξεκινάει κιόλας τήν πρώτη πρόταση βιβλίου της με αυτή τή λέξη να φιγουράρει καμαρωτά (προφανώς κακομεταφράζοντας τό mind)

.

.

.

.

.

.

Advertisements

20 Σχόλια »

  1. Διαβάζοντας το πρώτο έμεινα κάγκελο. Πικρή παρηγοριά πως η αμάθεια κι η ασχετοσύνη είναι παγκόσμια.

    Σχόλιο από Stavrula — Οκτώβριος 24, 2012 @ 8:59 μμ | Απάντηση

    • πικρή και μικρή… 😦

      θυμάμαι έναν ήρωα σ’ ένα μυθιστόρημα (ξεχνάω το όνομα τού συγγραφέα, πάντως είναι γνωστός και γράφει συνήθως για την «πανεπιστημιακή κοινότητα») που κέρδισε τό «παιχνίδι τής άγνοιας» αλλά έχασε τη δουλειά του – επειδή, όντας καθηγητής αγγλικής λογοτεχνίας, ομολόγησε ότι δεν είχε διαβάσει ποτέ του τον άμλετ αλλά τον ήξερε από τό σινεμά

      Σχόλιο από χαρη — Οκτώβριος 25, 2012 @ 5:25 μμ | Απάντηση

  2. Εντροπία, καλή μου φίλη, εντροπία!!
    Η μόρφωση απαιτεί ενέργεια, η λήθη και η άχρονη ζωή – όχι με την έννοια των Αθανάτων του Μπόρχες – δεν χρειάζεται την παραμικρή προσπάθεια. Εξισώνεται κάθε ενέργεια και χανόμαστε…

    Σχόλιο από vromikesskepsis — Οκτώβριος 24, 2012 @ 10:06 μμ | Απάντηση

    • αυτή η εντροπία ομολογώ ότι μέ μπέρδεψε λίγο οδυσσέα 😦 κατά τ’ άλλα συμφωνούμε, ε;

      Σχόλιο από χαρη — Οκτώβριος 25, 2012 @ 5:28 μμ | Απάντηση

      • Απόλυτα!!! (τώρα εδα το σχόλιο, φαντάσου πόσον καιρό έχω να μπω:-))

        Σχόλιο από vromikesskepsis — Νοέμβριος 29, 2012 @ 10:46 μμ | Απάντηση

      • «Η εντροπία είναι η έννοια μέσω της οποίας μετράται η αταξία, της οποίας η μέγιστη τιμή αντικατοπτρίζει την πλήρη αποδιοργάνωση (ομογενοποίηση των πάντων) και ισοδυναμεί με την παύση της ζωής ή αλλιώς της εξέλιξης.»
        Από Βικιπαίδια

        Σχόλιο από vromikesskepsis — Νοέμβριος 29, 2012 @ 10:48 μμ | Απάντηση

        • εμένα μού φαίνεται πάντως ότι έχουμε μία μέγιστη τάξη που οδηγεί στην απόλυτη ( : και συστηματική, όχι παίζουμε) αποβλάκωση

          καλώς ξανάρθες επαΐοντα! 🙂

          Σχόλιο από χαρη — Νοέμβριος 30, 2012 @ 7:05 μμ | Απάντηση

          • 😊Δεν είμαι και τόσο εξοικιωμένος με τα συστήματα του WP και βρίσκω τις ειδοποιήσεις μετά από καιρό.😞Πάλι καλά τα βρίσκω όμως!
            Καληνύχτα

            Σχόλιο από vromikesskepsis — Δεκέμβριος 10, 2012 @ 12:06 πμ | Απάντηση

            • άμα μπεις στο βλογ σου και συνδεθείς, θα στα δείξει (επάνω δεξιά στη μαύρη μπάρα τής γ.π. θα’χει κοκκινίσει τό εικονίδιο, και πατώντας το βλέπεις ποιοι σού ‘χουν απαντήσει και πού) 🙂

              Σχόλιο από χαρη — Δεκέμβριος 10, 2012 @ 5:33 μμ | Απάντηση

  3. Δεν ξέρω πόσο σωστό είναι να χωρίζουμε τους λόγους για τους οποίους αρέσει ένα έργο τέχνης σε «σωστούς» και «λάθος». Ένα έργο τέχνης μπορεί να είναι πολυεπίπεδο· κάποιοι διασκεδάζουν με το στόρι, ενώ άλλοι σκάβουν πιο βαθιά. Πού είναι το πρόβλημα;

    Σχόλιο από Ein Steppenwolf — Οκτώβριος 24, 2012 @ 11:34 μμ | Απάντηση

    • τό πρόβλημα δεν είναι στο «πολυεπίπεδο» Λύκε αλλά στην μονοσήμαντη ανάγνωση όταν κυριαρχεί – γιατί αυτή εξαφανίζει όλα τα επίπεδα

      Σχόλιο από χαρη — Οκτώβριος 25, 2012 @ 5:33 μμ | Απάντηση

  4. Να προσθέσω ότι όπως υπάρχουν πολλές μέτριρες ή κακές ταινίες που βασίζονται σε καλά βιβλία, έτσι υπάρχουν και πολλές καλές ταινίες που βασίζονται σε μέτρια ή κακά βιβλία. Στην τελευταία αυτή περίπτωση το βιβλίο-βάση μένει άγνωστο ή επισκιάζεται απ’ την ταινία και περνά στην αφάνεια. Παράδειγμα: πάρα πολλές ταινίες του Hitchcock βασίζονται σε κάποιο βιβλίο που αν σήμερα κάποιος το γνωρίζει, είναι μάλλον λόγω της ταινίας. Αλλά συνήθως όταν λέμε ότι μια ταινία βασίζεται σε κάποιο βιβλίο, εννοούμε κάποιο κλασικό βιβλίο που δύσκολα θα ξεπεραστεί απ’ την ταινία.

    Σχόλιο από Ein Steppenwolf — Οκτώβριος 25, 2012 @ 1:46 πμ | Απάντηση

    • επαναλαμβάνω τα παραπάνω – αυτό που συνήθως συμβαίνει είναι η «μετάφραση» σ’ ένα άλλο είδος να εξαφανίζει το αρχικό είδος

      το βιβλίο μπορεί να διατηρήσει τη «δυναμική» του μόνο για όποιον το ‘χει διαβάσει πριν να δει την ταινία – και πάλι τίποτα δεν είναι σίγουρο…

      Σχόλιο από χαρη — Οκτώβριος 25, 2012 @ 5:39 μμ | Απάντηση

      • αυτό που συνήθως συμβαίνει είναι η “μετάφραση” σ’ ένα άλλο είδος να εξαφανίζει το αρχικό είδος

        Κατά κανόνα έτσι συμβαίνει. (Η μόνη εξαίρεση που μπορώ να σκεφτώ είναι η κινηματογραφική μεταφορά θεατρικών έργων με διατήρηση του θεατρικού κειμένου, δηλαδή η σκηνοθεσία δεν είναι θεατρική, αλλά κινηματογραφική). Είναι όμως αυτό κακό;

        Σχόλιο από Ein Steppenwolf — Οκτώβριος 26, 2012 @ 5:35 μμ | Απάντηση

        • όχι, καθόλου κακό
          τό θεατρικό έργο άλλωστε είναι ένα ειδικό είδος (!) κειμένου που προβλέπει μόνο του ότι θα ολοκληρωθεί σε μία μεταφορά (στη σκηνή)

          (τό υποστήριξε κι ο αριστοτέλης όταν πρόταξε, πριν από κάθε άλλη ιδιότητα τής τραγωδίας, τη λ. «μίμηση» (ο «λόγος» έρχεται πολυ μετά) 🙂 )

          προσωπικά είχα εκτιμήσει ιδιαίτερα τον ρεξ χάρισον όταν είχα διαβάσει πως για να δεχτεί να παίξει στην ταινία (my fair lady, μεταφορά τού «πυγμαλίωνα» τού σω ως γνωστόν κλπ) είχε θέσει έναν όρο που έγινε αποδεκτός με μεγάλη δυσαρέσκεια από τούς παραγωγούς (χόλυγουντ γαρ, θέλαν να την κάνουν την ταινία τελείως άρλεκιν) «να διατηρηθεί αυτούσιο το κείμενο τού θεατρικού έργου»

          Σχόλιο από χαρη — Οκτώβριος 26, 2012 @ 7:22 μμ | Απάντηση

  5. Όχι απλώς συμφωνώ. Ταυτίζομαι.

    Το δανείζομαι και σε καλησπερίζω..

    Σχόλιο από aikaterinitempeli — Νοέμβριος 18, 2012 @ 8:21 μμ | Απάντηση

    • Κατερίνα μου παίρνε ό,τι θέλεις, αυτός είν’ ο σκοπός άλλωστε! (σού ‘πα ότι διαβάζω το βιβλίο σου αυτή την εποχή;) 🙂

      Σχόλιο από χαρη — Νοέμβριος 18, 2012 @ 11:09 μμ | Απάντηση


RSS feed for comments on this post. TrackBack URI

Σχολιάστε

Εισάγετε τα παρακάτω στοιχεία ή επιλέξτε ένα εικονίδιο για να συνδεθείτε:

Λογότυπο WordPress.com

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό WordPress.com. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Twitter

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Twitter. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Facebook

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Facebook. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Google+

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Google+. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Σύνδεση με %s

Blog στο WordPress.com.

Αρέσει σε %d bloggers: