σημειωματαριο κηπων

Απρίλιος 22, 2011

καζιμίρ μαλέβιτς, εγκώμιο στην τεμπελιά

 

.. 

    

 

   τό βιβλίο για τό οποίο γράφω σήμερα (μολονότι εγώ τώρα μόλις τό διάβασα) έχει εκδοθεί εδώ και καιρό

   και έχει γραφτεί ακόμα πιο παλιά : είναι κείμενο τού 1921, ο καζιμίρ μαλέβιτς πρέπει δηλαδή να τό έγραψε τήν εποχή που δίδασκε στη σχολή καλών τεχνών τού vitebsk, αυτήν που οργάνωσε ο ίδιος τό 1918 μαζί με τόν marc chagall (η σχολή έζησε πολύ λίγα χρόνια)

   μετά τόν θάνατο τού λένιν ο οποίος είχε τήν ευφυία (ή τήν πολιτικότητα) κάποια πράγματα να τά ανέχεται ακόμα κι αν δεν τά καταλάβαινε (απολύτως ή καθόλου) και με τήν άνοδο τού στάλιν τό φαινόμενο τής ρωσικής πρωτοπορίας έκανε μια πλήρη, και τραγική θα έλεγα, στροφή περί τόν εαυτό του περνώντας πλέον κανονικά στην παρανομία : δεν είχε καμία σχέση με τόν σοσιαλιστικό ρεαλισμό που θα επιβαλλότανε στο μέλλον ολοσχερώς, και διά φυλακής και διά  ροπάλου… : τά  περισσότερα μέλη τού εκπληκτικού αυτού κινήματος που είχε γεννηθεί σ’ εκείνα τά φοβερά γόνιμα και επαναστατικά χρόνια πριν τήν επανάσταση, (και δεν συμπεριλάμβανε μόνο ζωγράφους, αλλά και αρχιτέκτονες, φωτογράφους, μουσικούς και ποιητές – προς τιμήν τού μαγιακόφσκυ θα υπάρξει μόνο ένα βιντεάκι παρακάτω) άρχισαν να κρύβονται λοιπόν, να συλλαμβάνονται, να ανακρίνονται, να βασανίζονται – έχουμε και έναν θάνατο πάνω στα βασανιστήρια [παρένθεση : δεν έχω σκοπό να γράψω σήμερα γενικά για τή ρώσικη πρωτοπορία, κι ας είναι ένα θέμα που αγαπάω πάρα πολύ (είπαμε : για τόν μαγιακόφσκυ μόνο θα κάνω μια εξαίρεση (συγχωρούμαι) και θα βάλω και μερικούς πίνακες άλλων, εν είδει πινακοθήκης) : παρ’ όλ’ αυτά και επειδή δεν θέλω ν’ αφήνω τά πράγματα να αιωρούνται μισοειπωμένα προσπάθησα να θυμηθώ ποιος ζωγράφος ακριβώς ήταν αυτός που πέθανε πάνω στα βασανιστήρια (ή «στην ανάκριση» όπως είναι η πολιτικώς ορθή (και αντικειμενική δήθεν) έκφραση…) – έτσι όπως είχα ακούσει τήν ιστορία από τήν άννα καφέτση κατά τήν ξενάγησή της στην έκθεση εκείνη (τό ’96 στην εθνική «μας» πινακοθήκη (που με κάτι τέτοιες, ελάχιστες, εκθέσεις γινόταν κάποτε πραγματικά «μας»)) αλλά δεν τά κατάφερα : ψάχνοντας λοιπόν στη βίκι μήπως βγάλω άκρη από τά βιογραφικά τών μελών τού κινήματος ψάρεψα δύο «σχετικούς» θανάτους : τόν aleksandr drevin τόν συνέλαβε η μυστική αστυνομία τού στάλιν στις 17 ιανουαρίου τού 1938 και τόν εκτέλεσε στις 26 φεβρουαρίου / ο gustav klutsis συνελήφθη (επίσης!) στις 17 ιανουαρίου 1938 και πέθανε έξη βδομάδες μετά (ας προσθέσω ότι ο κλούτσις είναι ο περίφημος εφευρέτης τού φωτομοντάζ – οι αφίσες του επηρέασαν μετά και άλλους τού κινήματος και είναι ώς σήμερα πολύ γνωστές – έχει κάνει προπαγανδιστικά φωτομοντάζ με τόν λένιν και τόν στάλιν και ήταν ιδιαίτερα πιστός στο κόμμα τού οποίου ήταν και μέλος…) : τώρα ξέρουμε ότι πέθανε πάνω στα βασανιστήρια – ή εκτελέστηκε – διαλέγουμε όποια λέξη μάς αρέσει – στις φυλακές τού butovo κοντά στη μόσχα, λίγο μετά τή σύλληψή του – πάντως η γυναίκα του, η ζωγράφος και μαθήτριά του valentina kulagina αγωνιούσε για μήνες και χρόνια για τήν τύχη του, και τελικά πέθανε τό 1987 πιστεύοντας τήν επίσημη εκδοχή ότι ο κλούτσις «έπαθε καρδιακή προσβολή» στη φυλακή τό 1944]

 

       

 

   σημ.: για όποιον θέλει περισσότερες πληροφορίες για τήν (ζωγραφική) ρωσική πρωτοπορία συστήνω ανεπιφύλακτα (εδώ σε pdf) τή συνέντευξη τής άννας καφέτση (που οργάνωσε και τήν πρώτη έκθεση που έγινε στην αθήνα, από τόν δεκέμβριο τού 1995 ώς τόν απρίλιο τού 1996)

 

        

.

   αποσπάσματα από τό κείμενο λοιπόν «η τεμπελιά, πραγματική αλήθεια τού ανθρώπου» τού καζιμίρ μαλέβιτς :

   …η δουλειά πρέπει να θεωρείται καταραμένη, όπως διδάσκουν οι θρύλοι για τόν Παράδεισο, ενώ η τεμπελιά πρέπει ν’ αποτελεί τόν ουσιώδη στόχο τού ανθρώπου. Μα συμβαίνει τό εκ διαμέτρου αντίθετο. Αυτήν ακριβώς τήν αντιστροφή θέσεων θα ήθελα να εξηγήσω…

   …θαρρώ πως ο άνθρωπος έχει κάνει κάτι παράξενο με τίς αλήθειες· τίς έχει αντιμετωπίσει όπως ο μάγειρας, που έχει στη διάθεσή του πολλά δοχεία με διαφορετικά τρόφιμα μέσα. Βέβαια, τό κάθε δοχείο είχε αρχικά τό καπάκι του με μία ταμπέλα, αλλά ο μάγειρας, από αφηρημάδα, έκλεισε τά κουτιά μπερδεύοντας τά καπάκια και τώρα είναι αδύνατον να μαντέψει τί έχει μέσα τό κάθε δοχείο. Τό ίδιο ακριβώς έχει γίνει και με τίς αλήθειες : πολλά ρητά, πολλές αλήθειες έχουν ένα καπάκι με μια ταμπέλα και όλοι νομίζουν ότι καταλαβαίνουν θαυμάσια τί υπάρχει κάτω από τό καπάκι. Τό ένα καπάκι γράφει επάνω : «Αργία μήτηρ πάσης κακίας». Σκεπάσανε μ’ αυτό στα κουτουρού μια κατσαρόλα και πιστεύουν, μέχρι σήμερα, ότι μέσα έχει ατιμία και κακία…

   …στο φιλόπονο κοινοκτημονικό σύστημα, όλοι στέκουν αντιμέτωποι με τόν θάνατο, όλοι έχουν μόνο έναν αντικειμενικό σκοπό : να βρουν μια σανίδα σωτηρίας στην εργασία, στην παραγωγική εργασία, αλλιώς η τιμωρία τους θα είναι να πεθάνουν τής πείνας. Ένα τέτοιο σοσιαλιστικό εργασιακό σύστημα αποσκοπεί, ασύνειδα βέβαια, να ζέψει στη δουλειά ολόκληρη τήν ανθρωπότητα προκειμένου ν’ αυξήσει τήν παραγωγή, να εγγυηθεί τήν ασφάλεια, να ενδυναμώσει τήν ανθρωπότητα και να επιβεβαιώσει τό «Είναι» της με τήν παραγωγική της ικανότητα. Ασφαλώς, τό σύστημα αυτό, που δεν νοιάζεται για τό άτομο αλλά για ολόκληρη τήν ανθρωπότητα, είναι αναμφισβήτητα δίκαιο. Τό ίδιο, όμως, είναι και τό κεφαλαιοκρατικό σύστημα. Προσφέρει τό ίδιο δικαίωμα στην δουλειά, τήν ίδιαν ελευθερία τής δουλειάς, τής συσσώρευσης χρήματος στις τράπεζες ως εγγύηση τής «τεμπελιάς» στο μέλλον και, κατά συνέπεια, προϋποθέτει ότι ίσα ίσα τό χρήμα είναι τό μαγικό σύμβολο, επειδή θα φέρει τήν ευδαιμονία τής τεμπελιάς, που στην πραγματικότητα  όλοι τήν ονειρεύονται.
   Πράγματι, αυτός ακριβώς είναι ο λόγος ύπαρξης τού χρήματος. Τό χρήμα δεν είναι τίποτε άλλο παρά ένα κομματάκι τεμπελιάς. Όσο περισσότερο χρήμα θα έχεις, τόσο περισσότερο θα χαρείς τήν ευδαιμονία τής τεμπελιάς…

   …τό κεφαλαιοκρατικό σύστημα έχει διαμορφώσει, με όλα τά καλά ή κακά μέσα, μια κοινωνική τάξη κεφαλαιοκρατών που έχει εξασφαλίσει τήν ευδαιμονία της μέσα στην τεμπελιά. Αλλά καθώς αυτό που εξασφαλίζει τήν τεμπελιά είναι η εργασία, τό κεφαλαιοκρατικό σχέδιο οργάνωσης τής εργασίας έχει κατασκευάσει τό σύστημά του με τόν ακόλουθο τρόπο, που δεν επιτρέπει σ’ όλους τούς ανθρώπους να έχουν ισοτιμία στην χρήση τής τεμπελιάς : απολαμβάνουν τήν τεμπελιά μόνον όσοι έχουν εξασφαλίσει ένα κεφάλαιο. Έτσι, μια κοινωνική τάξη, η τάξη τών κεφαλαιοκρατών, απελευθερώνεται από τήν εργασία από τήν οποία οφείλει ν’ απελευθερωθεί ολόκληρη η ανθρωπότητα…

   …κατασκευάζει κάποιος μια μηχανή. Ο κεφαλαιοκράτης τήν χρησιμοποιεί προς όφελός του· οι κεφαλαιοκράτες κατόρθωσαν να περιορίσουν στο ελάχιστο τούς εργάτες και ν’ αυξήσουν τό κεφάλαιό τους στερώντας από τούς εργάτες τόν χαμηλότερο μισθό, τό χρήμα που θα λάμβαναν σαν τίτλο τεμπελιάς. Πολλοί τέτοιοι τίτλοι έμειναν στα χέρια τού επιχειρηματία. Ο εργάτης υποχρεώθηκε ν’ αρκεστεί στις μέρες τών γιορτών για να κατορθώσει να ξεκουραστεί σωματικά, ενώ οι επιχειρηματίες χαίρονταν απεριόριστα τήν τεμπελιά…

   …η σοσιαλιστική ανθρωπότητα θα φορτώσει τούς κάλους και τόν ιδρώτα της στα μπράτσα τών μηχανών και θα εξασφαλίσει στις μηχανές εργασία απεριόριστη, εργασία που δεν θα τούς αφήνει στιγμή ανάπαυσης. Στο μέλλον η μηχανή θα χρειαστεί ν’ απελευθερωθεί και να φορτώσει τή δουλειά της σ’ ένα άλλο πλάσμα, ν’ απαλλαγεί από τό βάρος τής σοσιαλιστικής κοινωνίας και να εξασφαλίσει κι αυτή τό δικαίωμα στην «τεμπελιά».
   Ώστε όλα τά ζωντανά που υπάρχουν, ρέπουν στην τεμπελιά. Από τήν άλλη μεριά, η τεμπελιά αποτελεί τό κυριότερο κίνητρο για τήν δουλειά, γιατί μόνο με τήν δουλειά μπορεί ο άνθρωπος να κατακτήσει τήν τεμπελιά, αφού είναι προφανές ότι ο άνθρωπος, με τήν δουλειά, βρίσκεται κατά κάποιον τρόπο υπό τήν επήρεια μιας κατάρας, ενώ προηγουμένως ζούσε μονίμως σε κατάσταση τεμπελιάς. Ίσως να υπήρξε πράγματι κάποτε μια τέτοια κατάσταση στην ανθρώπινη κοινότητα και ίσως ο θρύλος τού Παραδείσου και τής δημιουργίας  τού ανθρώπου και τής εκδίωξής του απ’ τόν Παράδεισο να είναι μια θολή ανάμνηση μιας κατάστασης τού παρελθόντος, εκτός αν πρόκειται για τήν εικόνα μιας μέλλουσας πραγματικότητας, στην οποία θα φτάσει ο άνθρωπος μέσα από τήν κατάρα τής εργασίας…

   …σήμερα, ο άνθρωπος δεν είναι πια μοναχός του : τόν συντροφεύει η μηχανή· αύριο, θα μείνει μόνον η μηχανή, ή κάτι άλλο, που θα επέχει θέση μηχανής. Τότε, θα υπάρχει πια μόνο μια και μοναδική ανθρωπότητα, καθισμένη στον θρόνο τής προεγκαθιδρυμένης της σοφίας, χωρίς αρχηγούς, χωρίς ηγεμόνες και χωρίς δημιουργούς τελειότητας· όλ’ αυτά θα είναι μέσα της· κι έτσι, θα χειραφετηθεί από τήν εργασία, θα φτάσει στην ειρήνη, στην αιώνια ανάπαυση τής τεμπελιάς και θα μπει μες στην εικόνα τής Θεότητας. Έτσι δικαιολογείται ο θρύλος τού Θεού ως τελειότητα τής «Τεμπελιάς»…

   …τό παράδοξο είναι ότι οι άνθρωποι δεν σπεύδουν με μεγάλες δρασκελιές προς αυτήν τήν υπέρτατη (supreme) ανθρώπινη σκέψη, αλλά εμμένουν στην κατάρα και στην ζέση τους ν’ απομακρύνονται απ’ τήν τεμπελιά, να εμποδίζουν όλες της τίς εκδηλώσεις, να τίς εμποδίζουν, αν χρειαστεί, ακόμα και με τήν πείνα και τόν θάνατο. Τέτοιο είναι τό σύστημα τής πάλης εναντίον τής τεμπελιάς και συγχρόνως τό σύστημα αυτό χρησιμοποιεί όλα τά μέσα, που οδηγούν στην τεμπελιά. Βέβαια, η προσπέλαση σε οποιαδήποτε ευδαιμονία οφείλει να περιβάλλεται από πολυάριθμες απαγορεύσεις, που χωρίς αυτές η ευδαιμονία θα μπορούσε να μετατραπεί σε θάνατο, τό ίδιο πράγμα δε, συμβαίνει και με τήν τεμπελιά : είναι όνειρο και είναι θάνατος…

   …κάθε αλήθεια φέρει μέσα της τήν εργασία ως μέσον για να κατακτήσουμε τήν τεμπελιά· αυτό δεν τό καταλαβαίνουν καθαρά ούτε ο λαός ούτε τό κράτος, γι’ αυτό και κάθε εδραιωμένη αλήθεια επιδιώκει πάντοτε να καταστρέψει τήν καινούριαν αλήθεια. Αυτή, όμως, δύσκολα ξεριζώνεται, γιατί είναι δύσκολο να τσακώσουμε μια σταγόνα νερό μέσα σ’ ολόκληρη τήν θάλασσα. Αν η θάλασσα ολόκληρη ήταν αυτή η καινούρια ιδέα, ή αν ο λαός ανακάλυπτε τήν αλήθεια μεμιάς, θα ήταν απλό ν’ αποκαλύψει τήν ιδέα αυτήν και να τήν καταστρέψει. Αλλά αφού μια ιδέα είναι πάντοτε μια σταγόνα νερό, είναι δύσκολο, είναι αδύνατον να τήν τσακώσουμε. Όλη η ιστορία είναι μάρτυρας τού παράξενου αυτού φαινομένου, αλλά, ποιος ξέρει γιατί, οι κυβερνήσεις δεν τό επισημαίνουν ποτέ…

η μετάφραση είναι τού βασίλη τομανά, από τό βιβλίο «η τεμπελιά, πραγματική αλήθεια τού ανθρώπου / σουπρεματισμός (με είκοσι έργα τού ζωγράφου)» © εκδόσεις νησίδες, 1997

   

 

   αν κάποιος ρώσος ενθουσιαζόταν ικανοποιημένα κι αυτάρεσκα με τό κείμενο τού μαλέβιτς, αυτός πιστεύω ότι θα ήταν σίγουρα ο ντοστογιέφσκυ
   ξέρω ότι θα ’βρισκε σ’ αυτό τό σχεδόν παραληρηματικό, αλλά και λογικότατο ταυτόχρονα, κείμενο τήν προσωπικότητα κάποιων δικών του επαναστατών, καταραμένων, δαιμονισμένων : όλη τή φιλοδοξία για φιλοσοφία και πάλι φιλοσοφία, τραβηγμένη ώς τά άκρα μιας αρχικής ιδέας
   όμως πιστεύω ότι ο μαλέβιτς (που, όπως έμαθα από τό βιβλίο, τή λέξη σουπρεματισμός τήν έφτιαξε από τή μητρική του γλώσσα τά πολωνικά (τό supreme επομένως, που δεν υπάρχει στα ρώσικα, έχει μια ευθαρσώς μεταφυσική χροιά ως αναφερόμενο σε κάτι, αορίστως αλλά και τόσο οριστικά, «υπέρτατο»)
) όταν γράφει τό δοκίμιό του, ιδέα δεν έχει πόσο ένα τέτοιο μπλέξιμο ρεαλισμού και μεταφυσικής στο οποίο με τόσο κέφι και καλλιτεχνική άνεση χοροπηδάει, θα τούς κόστιζε (όλων) πολύ ακριβά (ύστερα από τήν επέλαση τής άτεγκτης θεολογίας τού επερχόμενου πατερούλη) συνεπώς, σαφώς και δεν έχει ιδέα τί τόν περιμένει
   λίγο αργότερα, στον βωμό τής σοσιαλιστικής εργασίας, που γι’ αυτόν δεν έχει άλλον σκοπό από τήν μεταγενέστερη (γενική) αργία, η «δουλειά» τού καλλιτέχνη θα ξανάμπαινε τελειωτικά στις κατακόμβες απ’ τίς οποίες μόλις είχε βγει στα χρόνια τής προεπαναστατικής κοσμογονίας
   από τήν άλλη, ο μαλέβιτς υποστηρίζει ειλικρινά τόν σοσιαλισμό τήν ώρα που ταυτόχρονα εξυμνεί τό «υπέρτατο» και τήν ιδέα ενός περίεργου θεού που ενυπάρχει στον ίδιον και στη τέχνη του
   δεν είναι λοιπόν η εργασία ένα μέσον μόνο για τήν τεμπελιά (καταπληκτική και η σύλληψη και η επεξεργασία αυτής τής ιδέας) αλλά και η τεμπελιά είναι εντέλει ένα μέσον : απόφαση και απόφανση ενός καλλιτέχνη καταδικασμένου να δουλεύει σκληρά, μόνο, και πάνω απ’ όλα, σαν καλλιτέχνης – στους πιο επικίνδυνους καιρούς για μια τέτοια «δουλειά» όπως αποδείχτηκε

 

  

.

   σημείωση α : σίγουρα μπορεί να προκαλέσει διασκεδαστικές συγκρίσεις, σκέψεις, και φιλοσοφίες επί φιλοσοφιών, η αντιπαραβολή τών δύο κειμένων για τήν τεμπελιά : αυτού εδώ και τού άλλου, τού γνωστότερου (και που ο μαλέβιτς μπορεί λογικότατα να τό είχε υπόψη του) που έγραψε στη φυλακή σχεδόν πενήντα χρόνια πιο πριν, τό 1883, ο γαμπρός τού μαρξ, ο πωλ λαφάργκ (και τό οποίο στα ελληνικά έχει εκδοθεί επίσης και από τίς «νησίδες») : και για να μην πάω πολύ μακριά σκέφτομαι μόνο βιαστικά αυτή τή στιγμή τούς τίτλους – ο τίτλος ενός (καλού) βιβλίου για μένα είναι η (μόνη) δυνατή του περίληψη – ο γάλλος λοιπόν τοποθετείται απ’ τήν αρχή (επιθετικά) στον χώρο τής κοινωνίας θεωρώντας τήν τεμπελιά «δικαίωμα» τήν ώρα που ο ρώσος μπαίνει σ’ ένα σχεδόν ακατανόητο (αλλά εξίσου επικίνδυνο) βάθος μιλώντας για τήν ίδια του τήν «αλήθεια ως ανθρώπου»
   και – ό,τι διακρίνει εντέλει τόν καλλιτέχνη από τόν παθιασμένο ακτιβιστή – και χαρίζει στη «μελέτη» αυτή περισσότερη ζωή απ’ ό,τι θα ’χε και η πιο παθιασμένη πολιτική μπροσούρα – είναι πιστεύω οι στιγμές που ο καλλιτέχνης ακριβώς ξεχνάει κάθε «λογική» και συμπεριφέρεται στη φιλοσοφία (και τή σκέψη του) ως εάν ήταν ζωγραφικός (του) πίνακας : συμπεριφέρεται δηλαδή στη «ζωή» ως εάν δεν υπήρχε η «πραγματικότητα», και ως εάν κάθε πλάσμα (και πράγμα) έχει εντέλει δικαιωματικά τίς ίδιες ανάγκες και τούς ίδιους πόνους που έχει τό (πλάσμα ή) πράγμα «άνθρωπος» : «στο μέλλον η μηχανή θα χρειαστεί ν’ απελευθερωθεί και να φορτώσει τή δουλειά της σ’ ένα άλλο πλάσμα, ν’ απαλλαγεί από τό βάρος τής σοσιαλιστικής κοινωνίας και να εξασφαλίσει κι αυτή τό δικαίωμα στην «τεμπελιά» : ώστε όλα τά ζωντανά που υπάρχουν, ρέπουν στην τεμπελιά.»

   σημείωση β : ο γιώργος κωστάκης, ο «μεγάλος Κωστάκης» όπως είναι έξω κυρίως γνωστός, ο συλλέκτης που με τήν επιμονή του, τό καλλιτεχνικό του αισθητήριο, αλλά και με τή γενναιότητά του, έσωσε τά έργα τής ρώσικης πρωτοπορίας από τήν εξαφάνιση, συλλέγοντας κι αγοράζοντάς τα από τούς ζωγράφους (τήν εποχή που οι ίδιοι όχι μόνο κρύβονταν αλλά και κατάστρεφαν (οι ίδιοι) πολλές φορές τά έργα τους τρομαγμένοι απ’ τό κυνηγητό ή καταπτοημένοι από τή γενική απαξίωση) είχε δώσει κάποιες συνεντεύξεις και στα ελληνικά (όπου μιλούσε και για τόν μαλέβιτς) αλλά δεν μπόρεσα να βρω καμιά – μάλλον η ελληνική τηλεόραση τίς έσβησε ως μειωμένου ενδιαφέροντος (εν πάση περιπτώσει ας πω εδώ σύντομα τά εξής : τή συλλογή του, κουτσουρεμένη, αγόρασε εντέλει τό ελληνικό κράτος μετά από πλήθος περιπετειώδεις μιζέριες, σήμερα δε βρίσκεται στη θεσσαλονίκη – από τήν άλλη, οι ανανήψαντες ρώσοι ανακαλύψαντες εντέλει κι αυτοί τόν εαυτό τους αξίωσαν να κρατήσουν (μεγάλο) αριθμό έργων ως φόρο (τό τμήμα αυτό τής συλλογής βρίσκεται σήμερα στην πινακοθήκη τρετιακόφ)
   κάποια έργα επίσης τής συλλογής βρίσκονται και σε άλλες χώρες που αγόρασαν πριν αγοράσει η ελλάδα αλεπού ως γνωστόν στα παζάρια (η οποία είχε εκφράσει και τήν ελπίδα κάποτε ότι ο κωστάκης θα τής τά χάριζε…) Τόν θυμάμαι με τή γυναίκα του όταν είχαν μετακομίσει εδώ, κι είχαν αγοράσει ένα σπιτάκι κάπου προς τόν υμηττό αν θυμάμαι : κοιτούσαν, στη βεράντα τους γερμένοι, τόν όγκο τού απέναντι βουνού που σαν να τούς πλάκωνε καθώς όλη τους η στάση έδειχνε ανθρώπους που είχαν συνηθίσει κατά κανόνα να κοιτάνε μεγέθη στέπας)

   σημείωση γ : ας σημειώσω τέλος κάτι ακόμα : δεν ξέρω πόσο έχει γίνει συνείδηση, αλλά με τόν σουπρεματισμό του ο μαλέβιτς, και ιδιαίτερα με τό έξοχο «άσπρο πάνω σε άσπρο», προβλέπει και προεξοφλεί από τή μια τό «τέλος» τής πρωτοπορίας κι από τήν άλλη τόν επιπλέον χρόνο που η πρωτοπορία αυτή θα κερδίσει στην αμερική μ’ έναν ζωγράφο τού «αφηρημένου εξπρεσιονισμού» πια ( : τά ονόματα, αν έχουν καμιά σημασία, διαρκώς αλλάζουνε) που πολύ θαυμάζω και ο οποίος δούλεψε για χρόνια πάνω σ’ αυτό τό «τέλος» πριν επεξεργαστεί τό δικό του προσωπικό τέλος και αυτοκτονήσει τό 1970, τόν μάρκ ρόθκο : η απόλυτη «σιωπή» τής βαθειά επεξεργασμένης «μονοχρωμίας» αυτού τού (άλλου) ρώσου που έζησε και πέθανε αλλού, φέρνει στ’ αυτιά μας μια περιπετειώδη σιωπή τής σύγχρονης τέχνης πάντως που τήν ακούμε ακόμα

 

 

μεταφορά τής έκθεσης από τή μονή λαζαριστών τής θεσσαλονίκης στο μουσείο κυκλαδικής τέχνης στην αθήνα (2008)

 

 

«l’ avant–garde russe» : η «συλλογή κωστάκη» στο παρίσι

 

 

«part of a larger documentary film about architecture and russian avant–garde art»

 

 

τό τρέϊλερ ενός ιταλικού φιλμ «για τόν επαναστάτη μαλέβιτς»

 

 

ο ποιητής τής παρέας : για τόν μαγιακόφσκυ

 

 

ο μαγιακόφσκυ σκηνοθετεί και παίζει (1918)

 

 

σύνδεσμοι : 

wiki για τόν μαλέβιτς (αγγλικά)
ρωσική σελίδα για τά κυριότερα πρόσωπα τής ρωσικής πρωτοπορίας
qwiki πινακοθήκη με σύντομα βιογραφικά για τή ρώσικη πρωτοπορία
wiki (αγγλικά) για τόν συλλέκτη γιώργο κωστάκη
wiki (
ελληνικά) για τόν γιώργο κωστάκη
για τή συλλογή κωστάκη στη θεσσαλονίκη
συνέντευξη τής μαρίας τσαντσάνογλου (διευθύντριας τού κρατικού μουσείου σύγχρονης τέχνης) για τή συλλογή κωστάκη
τά βιβλία (και τά δύο «περί τεμπελιάς», και τού μαλέβιτς και τού πωλ λαφάργκ) τά έχουν εκδόσει οι «νησίδες», εδώ ο κατάλογος
wiki για τόν paul lafargue
τό «δικαίωμα στην τεμπελιά» τού πωλ λαφάργκ διαβάζεται στα αγγλικά
  εδώ ή εδώ

 

 

  

 

 

 

 

 

        

             

                 

                                        

      

           

 

 

 

 

         

Advertisements

17 Σχόλια »

  1. Κοίτα να διείς σύμπτωση, Χάρη! (Χριστός ασβέστη btw!)

    Αυτή την περίοδο μελετώ μετά μανίας: Paul Lafargue, Paresse et Révolution, Écrits 1880-1991 (c) ed. Tallandier, Paris 2009… Και, να πω τη μαύρη μου αλήθεια, απ’τα αποσπάσματα που διάβασα εδώ -πιό πολύ με πείθει ο Γάλλος ορθολογιστής παρά ο Πολωνός μυστικιστής («Η αλήθεια του ανθρώπου;» τί εστίν αλήθεια;).
    Τον Lafargue δεν τον απασχολούσε η τεμπελιά της αστικής τάξης με την οποία ασχολείται ο Μάλεβιτς (αντίθετα, αν θυμάμαι καλά αμφισβητεί το κατά πόσον οι μεγαλοαστοί τεμπελιάζουν:)). Το πρόβλημα του ήταν η τεμπελιά της εργατικής τάξης – και όχι των αστών ή των καλλιτεχνών (θεός φυλάξοι!).»

    ΥΓ:αν σε ενδιαφέρει η Ρωσική avantgarde, νομίζω θα σε αρέσει και αυτή η παρουσίαση των διαδόχων της που είχε κάνει το Schirn της Μπανκφούρτης το 2008:
    http://www.schirn.de/ausstellungen/2008/die-totale-aufklaerung/die-totale-aufklaerung-moskauer-konzeptkust-1960-1990-ausstellung.html

    Σχόλιο από undantag — Απρίλιος 22, 2011 @ 9:58 μμ | Απάντηση

  2. πολύ ενδιαφέρον το λινκ Εξαιρετικε/Ούνταν (τ’ αφήνουμε τα παρατσούκλια σιγά-σιγά, βλέπεις προσαρμόζομαι) 😀
    μοσχοβίτικος άντεργκράουντ κονσεπτουαλισμός τέλη ’60!

    τις ευχές αντιγυρίζω (ασβέστη και εξανέστη) να περνάς καλά με τη δέουσα αργία (εμείς τελικά πάντα μού φαίνεται θα συμπίπτουμε, είτε bach είτε paresse – άντε πάλι μ’ έβαλες να ψάχνω στα λεξικά 😆 )

    υγ: ο λαφάργκ αποτελεί σταθερή αναφορά αλλά μην τον παρεξηγείς τον μαλέβιτς, δεν ασχολείται ειδικά με τους αστούς, έχει κάτι ανατροπές η σκέψη του φρίξον ήλιε…

    υγ 2 : μπανκφούρτη λολ λολ

    Σχόλιο από χαρη — Απρίλιος 23, 2011 @ 3:04 μμ | Απάντηση

  3. άσχετο, αλλά σχετικό – δημόσια γλυπτά στην Γιουγκοσλαβία, που χρωστάνε πολλά στη ρωσική αβανγκάρντ.

    Σχόλιο από imwrong — Απρίλιος 25, 2011 @ 12:18 μμ | Απάντηση

  4. χρωστάνε πολλά, όντως – και είναι και ωραιότατα τα πιο πολλά κατά τη γνώμη μου – σ’ ευχαριστώ για το λινκ imwrong (και καλωσήρθες 🙂 )

    Σχόλιο από χαρη — Απρίλιος 25, 2011 @ 3:52 μμ | Απάντηση

  5. Υπέροχο και χορταστικό άρθρο! Ευχαριστωωωωωωω 🙂
    Για τη σημασία (και την αξία) της τεμπελιάς είχα εκφραστεί παλιά, πριν μάθω πως υπηρχε αυτο το φοβερό βιβλιο, και ειχα εισπράξει απο ενα ξενιτεμενο (και διαστρεβλωθεν αμερικανιστί) ελληνοπουλο του Σικαγου (νομιζω Γαβριήλ το λέγαν) την απειλη να.. με κλεισει 30 χρονια φυλακη για τη.. διαφθορα(!) που έσπερνα!!! Ευτυχως που δεν ειχε τα μεσα να πραγματοποιησει την απειλη του, δλδ… 😉 χαχαχαχα! Αλλιως, τωρα θα υπηρχαν καγκελα αναμεσα μας!!!
    (καπου υπαρχει το πόνημα, θα το ψαξω στα σκουπιδια του πισι)

    Σχόλιο από rodia — Απρίλιος 26, 2011 @ 3:14 πμ | Απάντηση

  6. Το βρήκα! και στο χαρίζω:
    (11 Μαρτίου 2002, 16:48)

    **//Δεν θα συνεχίσω, φίλε μου, με τον ορισμό του πολιτισμού.
    Θα σου αναλύσω όμως τη γνώμη μου για την τεμπελιά, αφού σε διαβεβαιώσω πως έχω «πικράν πείραν» από σκληρή, δημιουργική, εξοντωτική εργασία.
    Οτι κάνει ο άνθρωπος και περιμένει αντάλλαγμα από αυτό, είναι φθορά.
    Δεν εξαιρώ τον εαυτό μου από όσους λένε πως ιδανικό είναι να ταυτίζεις την εργασία με το Ηobby σου… Το πίστευα επί σειρά ετών… Δυστυχώς!
    Η ΤΕΜΠΕΛΙΑ είναι το ύψιστο αγαθό! Κι από τα θρησκευτικά αν το πάρουμε, ο Θεός ποιά τιμωρία έδωσε στον Αδάμ διώχνοντάς τον από τον Παράδεισο; (και τον ζήλεψε η Εύα, τρομάρα μας!)
    Εκεί, προς την ΤΕΜΠΕΛΙΑ θά’πρεπε να οδεύουμε πλέον μετά από τόόόση τεχνολογία και ευκολίες! (Ποιόν συμφέρει όμως αυτό, εκτός μονάχα από μάς τους ίδιους; Κανέναν!)
    Τα θαύματα του κόσμου ποιός τα δημιούργησε; Μήπως θυμάται κανείς τους φτωχούς διαβόλους που ξεσκίζονταν στη δουλειά για να πραγματοποιηθούν οι Πυραμίδες, ο Παρθενώνας, κλπ;; (Τώρα ξεσκιζόμαστε εμείς για να φτιάξουμε ένα καλύτερο μοντέλλο αυτοκινήτου -και’γώ μαζί- αλλά προς τί;)
    Μη νομίσει κανείς πως έχω βρεί τη λύση: Απλά, έχω σταματήσει να κοροϊδεύω τον εαυτό μου, ότι δήθεν, τάχα, μου αρέσει, με συναρπάζει, με ολοκληρώνει… αυτό που κάνω.
    ΑΣΦΑΛΕΣΤΑΤΑ θα προτιμούσα να βρισκόμουνα σ’ένα παραθαλάσσιο μέρος μακρυά απ’ την πόλη, να μαζεύω χόρτα και να ψαρεύω (για φρέσκια τροφή). Να παρακολουθώ και να ζωγραφίζω τα ηλιοβασιλέματα… Να μπορώ να ξυπνήσω ξεκούραστα τα πρωϊνά για να θαυμάσω τις ανατολές… Να αγκαλιάζω τον άνθρωπό μου όποτε μου γουστάρει (και τού..) χωρίς να χρειάζεται να δώσουμε εσωτερικό ραντεβού (στο σπίτι, δηλ.)
    Οπως βλέπεις, η Τεμπελιά είναι ένας ασφαλής δρόμος που οδηγεί στον πολιτισμό. Δεν πιστεύω πως διαφωνείς!
    Γιατί είναι
    Και το «ΣΚΕΦΤΟΜΑΙ ΑΡΑ ΥΠΑΡΧΩ» έχει εδώ τη θέση του. Ποιός μπορεί να σκεφτεί όταν τον κυνηγάει ο χρόνος; ΟΙ ΣΟΦΟΙ, ΟΛΟΙ ΟΙ ΣΟΦΟΙ, ΗΤΑΝ ΑΡΓΟΣΧΟΛΟΙ (σύμφωνα με τη σημερινή αντίληψη περί πολιτισμού, πολιτισμένων, κλπ).
    Ας το πιάσουμε απ’ την αρχή πάλι: Τα υλικά αγαθά όμως; Οι ανακαλύψεις; Οι εφευρέσεις;
    Δεν είπα οτι δεν θα ήθελα τον υπολογιστή μου μαζί μου, εκεί, στις ρομαντικές παραλίες!.. Ούτε οτι δεν θα μου άρεσε το τελευταίο σούπερ μοντέλλο σφαιρικού αυτοκινήτου, που θα κινείται με τη χρήση μαγνητικών πεδίων! Και βέβαια δε θα ήθελα να πεθαίνουν τα παιδιά σαν τις μύγες από αρρώστιες…
    Τα παιδιά όμως πεθαίνουν σαν τις μύγες, οι περισσότεροι άνθρωποι στον κόσμο δεν τολμούν να ονειρευτούν ούτε ένα ποδήλατο και οι χρήστες των υπολογιστών (εξαιρώ εμάς που… θέτουμε και απαντούμε σε καυτά ερωτήματα!) κατά πλειοψηφία ανιούν και προσπαθούν να… γεμίσουν τα κενά τους!
    Τί κάνουν λοιπόν οι πολιτισμένοι σήμερα;
    Πολέμους σε κάθε γωνιά της γής, για ποιό λόγο;
    Για τα αποθέματά τους. Μάλιστα. Για να έχει απόθεμα βενζίνης ένας αγρότης του Τέξας πρέπει να αποκεφαλιστούν δέκα παλαιστίνιοι και να καούν ζωντανοί είκοσι αφγανοί, σαράντα παιδάκια της Αφρικής να πεθάνουν… κλπ κλπ κλπ
    Και δεν είναι το θέμα εκεί: Πιστεύω ακράδαντα ότι ο αγρότης του Τέξας δεν θα το ήθελε καθόλου αυτό, αν το ήξερε… Γιατί νομίζω πως ο αγρότης αυτός όχι μόνο δεν είναι καθόλου ενημερωμένος, είναι ΠΑΡΑΠΛΗΡΟΦΟΡΗΜΕΝΟΣ! Σχετικά αμόρφωτος, δεν ασχολείται με τίποτε άλλο από το να μαζεύει χρήματα για να ξεπληρώνει την όμορφη (καταναλωτικά) ζωή του, κλπ κλπ κλπ. Πόσο θα ζήσει άλλωστε;
    ………Αν πολιτισμός είναι αυτό που γράφει ΑΥΤΟ το λεξικό, εγώ θέλω απλώς να… ΤΕΜΠΕΛΙΑΖΩ…. και… ΜΗ ΤΟΛΜΗΣΕΙ ΚΑΝΕΙΣ ΝΑ ΜΕ ΕΚΠΟΛΙΤΙΣΕΙ!!!!!………//**

    Σχόλιο από rodia — Απρίλιος 26, 2011 @ 3:21 πμ | Απάντηση

  7. αυτό κι αν λέγεται *περιπετειώδης σχολιασμός* Ροδιά μου 😀

    καταρχάς δεν ξέρω γιατί στα κατακράτησε (τα δικά σου, από χτες που ξεκινήσαμε τη συζήτηση – στο δικό σου!): υποθέτω πως για να μού υπενθυμίσει να σού πω τα *εδώ* καλωσορίσματα 😉

    αλλά αυτό πες δεν είναι περιπέτεια, είναι τεχνικώς αναμενόμενον (εγώ νόμιζα ότι το πισί ξέρε πως ήδη τα έχουμε πει πολύ!): η πλάκα είναι πως χτες μόλις πήγα να σού απαντήσω – κι εδώ κι εκεί – μού μπλόκαρε το δίκτυο κι έμεινε όλη νύχτα ακίνητο και τεμπελιάζον…)

    επί τών θεμάτων :

    1 κάγκελα;! *αμερικάνικη* επίθεση δλδ με τα όλα της ε;

    2 αντευχαριστίες για το απόσπασμα κι εγώ λοιπόν – αλλά : από γαβριήλ μεριά ειδωθέν (το απόσπασμα), όντως αμερικανιστί (πολύ κακή έννοια) *διαφθείρον τα ήθη* πάντως 😆

    αχ αυτές οι τεμπέλες ζωγράφες (και συγγράφες 😆 ) 😆 😛

    φιλιά

    Σχόλιο από χαρη — Απρίλιος 26, 2011 @ 2:32 μμ | Απάντηση

  8. Επί του θέματος (κοντα, δλδ) εχω να καταθεσω οτι ειδα πρωτη φορα Μάλεβιτς στο μουσειο της Αμβερσας πριν απο.. στασου να θυμηθω.. να υπολογισω.. πριν απο 2011-1976=35 χρονακια -μονο! :))

    Σχόλιο από Rodia — Απρίλιος 26, 2011 @ 2:59 μμ | Απάντηση

  9. Επίσης, προεκτείνοντας το θεμα (ατιμοι συνειρμοι λεμε!) σας γνωριζω ενα σχετικα καινουργιο ρωσσο ζωγραφο αρχιτεκτονα: Τον Vadim Sukov, που ειχα την τύχη να γνωρισω κιολας το 2005.

    Σχόλιο από Rodia — Απρίλιος 26, 2011 @ 3:05 μμ | Απάντηση

  10. τής αμβέρσας κιολας! θέλω να πάω τόσο από κείνα τα μέρη κι ακόμα δεν τα καταφερα 😥

    μερσί για τον ζωγράφο (σου)! Φαίνεται ότι τό’χουν οι ρώσοι να συνδέουν πολύ αρχιτεκτονική με ζωγραφική – που συνδέονται έτσι κι αλλιώς δλδ, αλλά εδώ το ξεχνάμε (κατά κανόνα 👿 )

    (κι εγώ μάλεβιτς τον έλεγα, μέχρι που άκουσα τον κωστάκη να τον λέει μαλέβιτς κι από τότε μού κόλλησε)
    (παρόλο πού μού’πες καλά λόγια για το ποστ, έχω να σού πω ότι θα μπορούσα να βάλω *πολύ* περισσότερες πληροφορίες (αχ, φυσικά…) για τό πού αλλού βρίσκονται έργα του (άφησε ο ίδιος πολλά στο εξωτερικό τη μόνη φορά που πήγε (στη γερμανία αν θυμάμαι καλά) και μάλιστα νόμιζε μετά ότι θα’χαν χαθεί (έχει η βικι πάντως κάμποσες τέτοιες πληροφορίες))

    Σχόλιο από χαρη — Απρίλιος 26, 2011 @ 3:45 μμ | Απάντηση

  11. Μια μουντή χαζοπόλη ειναι, τσουρ τσουρ ενα ψιλοβροχο, ομιχλη και υγρασια.. τπτ σπουδαιο.. Και στο μουσειο τα εργα στριμωγμενα ηταν, τσιμα τσιμα χωραγαν στους τοιχους.. και σκοτεινα.. Κοκοσκα και Μαλεβιτς χωρις μια ανασα μεταξυ τους. (βλεπεις; δεν εβαλα τονο!! χεχε) Βεβαια, δεν ξαναπηγα απο τοτε και μπορει να εχουν καλυτερεψει τα πραγματα, να πηραν καμμια επιχορηγησούλα! 😉
    Αν δεν εχεις παει Αμστερνταμ, να πας οπωσδηποτε. Εκεί μάλιστα. Αξιζει.
    Οι φωτο βαραινουν τη σελιδα, καλα κανεις και δεν ανεβαζεις πιο πολλες. Δινεις δειγμα και ψαχνουμε μονοι μας για τα περισσοτερα.

    Σχόλιο από Rodia — Απρίλιος 26, 2011 @ 10:30 μμ | Απάντηση

  12. Πάντως, ειναι τραγικο αυτο που συνέβη στη ρωσικη αβαν γαρντ. Κανονικη εξολοθρευση.

    Σχόλιο από Rodia — Απρίλιος 26, 2011 @ 10:32 μμ | Απάντηση

  13. αυτό το στρίμωγμα τών έργων στα μικρά επαρχιακά μουσεία είναι όντως αποκαρδιωτικό… έχω δει κι εγώ τέτοια – στην ολλανδία μάλιστα κατά σύμπτωση θυμάμαι ένα μουσειάκι (στο άρνεμ – κατά τ’ άλλα συμπαθητικό, αλλά χωρίς πολύ σπουδαία έργα) κάποιος μέ ξεναγούσε κι ήθελε να μού δείξει έναν πίνακα που ούτε καν τον θυμάμαι… αλλά λατρεύω τον επαγγελματισμό και την ευσυνειδησία τών φυλάκων τους (όχι φυλακών τους βρε, εσένα εκεί το μυαλό σου): έκλεινε σε 5 λεπτά το μουσείο και μάς άφησε να μπούμε – εδώ όπως ξέρεις στην περίλαμπρη πινακοθήκη μας (έχω να πάω βέβαια κάτι χρόνια) αυριο κλείνανε κι από σήμερα δεν μπορούσες να μπεις
    τεσπα

    στο άμστερνταμ ναι ευτυχώς έχω πάει, τι να λέμε τώρα (για το στέντελικ σού λέω: τούς πέτυχα να ‘χουν οργανώσει μια φορά μια αιθουσούλα με τρεις πίνακες όλους κι όλους: έναν μπέκμαν (αχ), ένα πικάσο (απ’ τους καλύτερούς του για μένα, τη γυναίκα στο μπαλκόνι με το σεληνόφως αν εννοείς) κι έναν μπέϊκον – ούτε παραγγελία να’τανε δλδ το δωματιάκι… έκατσα κάτι ώρες κι οι φύλακες με πήρανε για πολύ τεμπέλα 😆 😆

    αλλά μού λείπουν *πολλες* άλλες πόλεις 😦

    βαραίνουν οι πολλές φωτο ε; κι εγώ έτσι νομίζω κι αυτή τη φορά δίσταζα που έβαλα τόσες αλλά απ’ την άλλη…είναι βλέπεις που χάθηκαν τοσο άδικα όλοι αυτοί που λες κι εσύ – κανονική γενοκτονία όντως

    άντε καλό βράδυ, κλείσαμε εικοσιτετράωρο ή μού φαίνεται; 😀

    Σχόλιο από χαρη — Απρίλιος 27, 2011 @ 12:17 πμ | Απάντηση

  14. υγ. α, και να σού πω και κάτι που το ξέρεις εσύ ως ζωγράφος σίγουρα αλλά εμένα μού ‘χει μείνει απωθημένο γιατί ήθελα να το βάλω και στο ποστ και το ξέχασα: οι φωτογραφίες δεν αποδίδουν ούτε το μισό τών έργων

    ειδικά η popova από κοντά ειναι συ-γκλο-νι-στι-κή : ειδικά αυτό το έργο της (που’χω βάλει κι εγώ φωτογραφία στην τελευταία σειρά «jug on a table») είναι και ανάγλυφο δεν είναι μόνο μοντάζ, έχει και μέταλα επάνω, δεν περιγράφεται… (τελικά είμαστε τυχεροί πάντως που την έχουμε αυτή τη συλλογή κοντά και μπορούμε να τη βλέπουμε…)

    άντε καληνύχτααα 😀

    Σχόλιο από χαρη — Απρίλιος 27, 2011 @ 12:43 πμ | Απάντηση

  15. […] Πηγή; Σημειωματάριο κήπων […]

    Πίνγκμπακ από Τεμπελιάς εγκώμιο | dimart — Φεβρουαρίου 23, 2013 @ 12:19 μμ | Απάντηση

  16. […] Πηγή; Σημειωματάριο κήπων […]

    Πίνγκμπακ από Τεμπελιάς εγκώμιο | dimart — Φεβρουαρίου 23, 2014 @ 4:42 μμ | Απάντηση

  17. Reblogged στις agelikifotinou.

    Σχόλιο από ΑΓΓΕΛΙΚΗ ΦΩΤΕΙΝΟΥ — Ιανουαρίου 13, 2016 @ 9:45 πμ | Απάντηση


RSS feed for comments on this post. TrackBack URI

Σχολιάστε

Εισάγετε τα παρακάτω στοιχεία ή επιλέξτε ένα εικονίδιο για να συνδεθείτε:

Λογότυπο WordPress.com

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό WordPress.com. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Twitter

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Twitter. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Facebook

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Facebook. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Google+

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Google+. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Σύνδεση με %s

Blog στο WordPress.com.

Αρέσει σε %d bloggers: